De uitvaart vastgelegd

Vijf jaar geleden moest Anneke van Tilburg plotseling haar man en de vader van haar drie kinderen begraven. Van de uitvaart liet ze een fotoreportage maken. Voor de kinderen, maar ook voor zichzelf. Met grote regelmaat wordt het fotoalbum nog steeds uit de kast gehaald. ‘Het helpt bij de verwerking.’

‘Omdat de kinderen tijdens de uitvaart van mijn man nog erg jong waren (twee, vier en zeven jaar), leek het mij een goed idee die dag door een fotograaf vast te laten leggen’, zegt Anneke van Tilburg. ‘Zodat ze iets tastbaars hadden en konden zien hoe de dag verlopen was, een herinnering aan een weliswaar droevige dag, maar wel eentje waarop ze terug moesten kunnen kijken.’ Dat terugblikken begon al vrij snel, het album kwam en komt nog steeds regelmatig op de eettafel. Met vragen. ‘Terwijl ik dacht dat ze er pas op een latere leeftijd écht naar zouden vragen. Blijkbaar hadden ze er al eerder behoefte aan.’ Ook voor Anneke zelf zijn de foto’s een dierbare herinnering. ‘Omdat mijn man zo plotseling overleed, verkeerde ik in een roes. Door emoties vergeet je wat er allemaal is gebeurd. In rustigere tijden wilde ik op de uitvaart terugkijken, om te zien hoe het was, wie er waren. Toen ik voor het eerst terugkeek dacht ik: “Hé, was die er ook? En heeft hij gesproken?” Op zo’n dag glijdt zoveel langs je heen. Zowel voor mezelf als voor de kinderen is het fotoalbum nuttig geweest. En nog steeds.’

Mooie dag

Af en toe verschijnt er een glimlach op Anneke’s gezicht als ze door het album bladert. Vooral als ze de onbevangenheid van de kinderen op die dag weer ziet. ‘Voor mij is het inzien van het album ook niet telkens een confrontatie met een treurige dag. Het verdriet zit in jezelf, dat ervaar je sowieso en draag je bij je. Maar als ik zie hoe we met de boot – mijn overleden man is stuurman geweest en heeft bij Greenpeace gewerkt, vandaar – naar het kerkje gingen, de blikken in de ogen van de mensen… je ervaart nu dat het een mooie dag is geweest.’ Het fotografisch vastleggen van de uitvaart helpt volgens haar bij de rouw¬verwerking. ‘Door de foto’s praat je er eerder over.’ Anneke raadt het anderen dan ook aan om het ook te doen. ‘Dat zeg ik zonder enkele aarzeling. Omdat het goed is om terug te kijken, zodat je vervlogen beelden weer kunt terughalen.’ Als inbreuk op een intieme bijeenkomst heeft ze het nooit ervaren. ‘Ik denk dat de jongere generaties er toch iets anders tegenaan kijken.’

Iets tastbaars

Voor de uitvaart had ze met fotograaf Marcel Terlouw haar wensen besproken. Anneke roemt zijn discrete wijze van fotograferen. ‘Niemand heeft “last” van zijn aanwezigheid gehad.’ Aanvankelijk was overigens niet iedereen gecharmeerd van haar idee om alles te laten fotograferen. De scepsis verdween toen ze het uiteindelijke resultaat zagen. ‘Ze zagen dat het goed was. En ze begrepen dat ik iets tastbaars van die dag wilde hebben.’ De fotograaf besloot het album af te sluiten met een foto van Anneke’s zoon, die stoer op het voorsteven van de boot staat, op weg naar huis. Een ontroerende, prachtige foto. ‘Die foto toont zo mooi dat het leven weer verder gaat. En zo is het ook.’
‘Door de foto’s praat je er eerder over en dat helpt bij de rouwverwerking’