Op 22 oktober ontving Larissa van de Molen, bedenker van het kwartetspel ‘Niet hier, wel dichtbij’, de Yarden Prijs ter waarde van € 25.000. Het kwartetspel ‘Niet hier, wel dichtbij’ brengt kinderen, samen met hun ouder(s) of begeleider(s), spelenderwijs in aanraking met het onderwerp ‘de dood’ en alles wat daar mee te maken heeft. De feestelijke uitreiking van de Yarden Prijs 2010 vond plaats tijdens het International Funeral Award gala in Vianen.
Kinderen spelenderwijs bekend maken met de dood
De Troostboom wint Yarden Prijs van 25.000 euro
(Foto: Suzanne Bohncke)
De Troostboom: Kwartetspel ‘Niet hier, wel dichtbij’
In 2006 startte Larissa van der Molen een eigen praktijk voor rouwtherapie, De Troostboom. Zij volgde diverse opleidingen op het gebied van verlies en rouwbegeleiding en heeft bij verschillende organisaties ervaring opgedaan in het werken met kinderen en jongeren en rouw. Op grond van haar ervaringen ontwikkelde zij het kwartetspel Niet hier, wel dichtbij, dat kinderen en hun ouder(s) of begeleider(s) spelenderwijs in aanraking brengt met het onderwerp “dood” en alles wat daarmee te maken heeft.
Informatief spel
Jaarlijks worden zo’n 7.000 kinderen geconfronteerd met het overlijden van een familielid.
Kinderen hebben vaak veel vragen over de dood, waarop volwassenen soms moeilijk
antwoord kunnen geven. Het kwartetspel kan daarbij helpen. Het is zeer informatief
en bevat foto’s, teksten en andere afbeeldingen waarmee het onderwerp “de dood”
bespreekbaar wordt. Daarmee is het niet alleen geschikt om kinderen voor te bereiden
op de dood, maar is het ook een goed instrument bij rouwverwerking. En niet alleen
voor kinderen, merkte Larissa na verloop van tijd. ‘Ook voor veel volwassenen is
het heel informatief. Want veel vragen als “hoe zit het met al die wormen in de
grond?” of “hoe heet wordt zo’n oven nou?” blijken ook bij hen te leven.’
Na de introductie van het kwartet ontdekte Larissa gaandeweg dat er ook veel vraag
was naar een spel voor bepaalde doelgroepen als verstandelijk beperkten, autisten
en kinderen tussen twee en zes jaar. ‘Zij kunnen het kwartet wel gebruiken, maar
zijn meer gebaat bij een specifiek op hen gericht spel. Dat ben ik nu aan het ontwikkelen,
in mijn vrije tijd en met eigen geld. Het zou dan ook fantastisch zijn als ik –
mocht ik de Yarden Prijs winnen – dit prijzengeld kan gebruiken voor de verdere
ontwikkeling en promotie van het spel. Daarnaast wil ik het kwartet ook in het Engels
vertaald hebben of verder uitbreiden. Ideeën en wensen genoeg dus!’
Uit het juryrapport
Het verheugt de jury dat steeds nadrukkelijker ook jongeren in het vizier komen als het gaat om bewustwording rond eindigheid en dood. Het spreekt vanzelf dat deze categorie hele eigen eisen stelt aan de vormgeving hiervan. De Troostboom is een project dat de jury in dit verband bijzonder aanspreekt. Via het kwartet- en memoryspel brengt het de spelers in contact met de vele aspecten rond het levenseinde en de uitvaart. Beginnend met kinderen en jongeren blijkt dat eigenlijk alle leeftijdsgroepen via dit spel betrokken kunnen worden bij een goede voorbereiding op een overlijden/uitvaart. Het spel helpt te communiceren over de dood. De aanduiding van het spel “niet hier, wel dichtbij”, geeft op een treffende wijze deze intenties weer.
Meer informatie
www.detroostboom.nl en www.niethier-weldichtbij.nl
M 06 51 18 97 28
Andere genomineerden
Het Moment: Opleiding tot ritueelbegeleider
In 2002 begon Het Moment, op initiatief van Ton Overtoom en Hermien Embsen, met een totaal nieuwe opleiding, bedoeld om ‘inhoud te geven aan een persoonlijk afscheidsritueel’. De studenten leren in 20 trainingsdagen diverse methoden en technieken zodat ze als ritueelbegeleiders inhoud kunnen geven aan een afscheid. Daarvoor lopen zij diverse stages, zoals een observatie- en participatiestage. Verder krijgen ze intervisie en worden ze uitgebreid gecoacht. Inmiddels zijn er 220 mensen opgeleid en telt de opleiding nu zo’n 32 studenten per jaar.
Persoonlijk afscheid
‘Het is ontzettend leuk dat we genomineerd zijn’, stelt Ton Overtoom. ‘Het zet ons in de picture en vergroot onze bekendheid, maar minstens zo belangrijk is de blijk van waardering vanuit de branche voor ons werk.’ Volgens Ton spelen de opleidingen van Het Moment in op de groeiende maatschappelijke behoefte aan een inhoudelijke uitvaart met een persoonlijk karakter, een trend die eind vorige eeuw door de secularisatie in gang is gezet. ‘In feite leiden wij priesters op zonder kerk; zij bieden juist een alternatief voor de priester of dominee. De door ons opgeleide ritueelbegeleiders geven als professional inhoud aan het afscheid. Ook verzorgen zij in het hele land lezingen en workshops over persoonlijk afscheid nemen, bijvoorbeeld in hospices of op beurzen.’ En niet alleen in Nederland, als het aan Ton Overtoom en zijn collega’s ligt: ‘Volgend jaar willen we de opleidingen ook in België, Duitsland en Engeland opzetten. Maar daar is natuurlijk een hoop geld mee gemoeid: je moet trainers in die landen zelf gaan opleiden en onze website moet in meerdere talen vertaald worden. Mochten we de Yarden Prijs winnen, dan zou dat prijzengeld natuurlijk een mooi steuntje in de rug zijn om onze buitenlandse plannen te kunnen realiseren. Daarnaast willen we het ook gebruiken om een populaire uitgave te realiseren van mijn promotieonderzoek over de ritueelbegeleider.’
Uit het juryrapport
Het Moment heeft zich, volgens de jury, sinds 2002 ontwikkeld als een totaal nieuwe post-hbo-opleiding “ritueel begeleiden bij afscheid”. Vanaf 2012 zal de opleiding niet alleen in Nederland maar ook in België, Duitsland en Engeland worden aangeboden. De opleiding voorziet in een groeiende behoefte om ritueel begeleiders te betrekken bij de (voorbereiding van) de uitvaart. Met het opleidingsprogramma wordt de groeiende maatschappelijke bewustwording rondom het levenseinde ondersteund. Een ondersteuning die uitstekend past bij de doelstellingen van Yarden in het algemeen, en de Yarden Prijs in het bijzonder.
Meer informatie
www.hetmoment.nu
T 074 250 6081
Return: Houten urnen uit Gambia
Return is opgericht door Lonneke te Kamp. Op twintigjarige leeftijd kreeg zij borstkanker. Er volgde een periode vol angst, onzekerheid en vragen, die haar aan het denken zette over het leven en het leven na de dood. Zij wilde gecremeerd worden en daar hoorde volgens haar een houten urn bij. Zij kon echter geen keuze maken uit de meestal erg eenvoudige houten urnen die hier in Nederland verkrijgbaar waren. Dat veranderde toen zij op reis ging naar Gambia en daar niet alleen kennismaakte met de prachtige cultuur en bevolking, maar ook met de kunst van handgemaakt houtsnijwerk. Lonneke: ‘Toen was de keuze snel gemaakt; uiteindelijk heb ik een van de Gambiaanse houtsnijders bereid gevonden een houten urn te maken.’
Dubbel profijt
‘Maar daar bleef het niet bij. Lonneke liet nog meer urnen maken en zette in twee
jaar tijd Return op, een klein bedrijfje met vijf houtsnijders. Lonneke: ‘Mocht
ik de Yarden Prijs winnen, dan wil ik graag gaan samenwerken met een van de weinige
gehandicaptenscholen in Gambia. Het lijkt me geweldig om deze vaak vergeten groep
onder goede begeleiding met hout en met elkaar en met verantwoordelijkheden te leren
omgaan.’
En zo hebben meerdere partijen profijt van het bestaan van Return: niet alleen de
Gambiaanse houtsnijders en hun gezinnen, maar ook de nabestaanden hier in Nederland,
die zo een unieke houten urn kunnen uitkiezen voor hun overleden dierbare. ‘En de
wetenschap dat deze urnen bijdragen aan het behoud van de natuur en de ontwikkeling
van Gambia maakt het voor de nabestaanden nog eens extra waardevol.’
Voor Lonneke is haar werk voor Return hiermee nog niet volbracht. ‘Ik heb nog veel
ambitieuze plannen: ik wil een leerschool opzetten in Gambia en de werkplaats daar
verder professionaliseren. En wellicht kunnen we onze productie nog verhogen. Al
is het mij daar niet om te doen; ik ben dit project gestart vanuit mijn hart, niet
met de intentie om (veel) geld te gaan verdienen. Daarom vind ik deze nominatie
ook zo geweldig. Echt een kroon op mijn werk!’
Uit het juryrapport
Over Return zegt de jury: Het project ‘Return’ beoogt een creatief hergebruik van bomen uit Gambia. Uit het hout van deze bomen worden unieke urnen gemaakt. Niet alleen het eindproduct, de urn, maar met name ook de veel bredere doelstelling van dit project spreekt de jury aan. Het materiaal is duurzaam en milieuvriendelijk, en de urnen worden bovendien gemaakt door jongeren met een lichamelijke beperking in Gambia. Door deze opzet voorziet ‘Return’ niet alleen in een behoefte van nabestaanden hier, maar is ze bovendien een hele bijzondere vorm van ontwikkelingssamenwerking.
Meer informatie
www.ret-urn.nl
M 06 18 06 88 56
De vakjury
De jury van de Yarden Prijs heeft de vele inzendingen (dit jaar waren dat er 25) bestudeerd en beoordeeld. Vervolgens heeft zij hieruit drie kandidaten genomineerd. De uiteindelijke winnaar wordt op 22 oktober bekend gemaakt tijdens het International Funeral Awards Gala. De juryleden van de Yarden Prijs 2010 zijn:
- theologe, tv-presentatrice en columniste Jacobine Geel;
- klinisch psycholoog en licentiaat in de medico-sociale wetenschappen Manu Keirse;
- voorzitter van Yarden Vereniging Henk Tiesinga.
De jury is blij met het grote aantal inzendingen voor de Yarden Prijs. De Yarden Prijs 2010 kenmerkt zich door een doorgaande kwaliteitsontwikkeling van de inzendingen. Dit geldt in de breedte van de aangeboden onderwerpen alsook in de diepte van de behandelde thema’s. Verheugd zijn we dat er naast vernieuwde uitingen van bekende thema’s ook innovatieve nieuwe bijdragen zijn. Na jaren waarin veel inzendingen zich kenmerkten door een hoogst individuele vormgeving van het afscheidsritueel, valt nu op dat een meer abstracte rituele taal ontstaat en tekent zich de behoefte af om op het terrein van afscheidsrituelen een bredere deskundigheid/professionaliteit te ontwikkelen.
