De sok aandoen wordt vanzelfsprekend

“Wilt u uw moeder misschien een sok aandoen?” vraag ik de volwassen zoon van de overledene. Even later helpt hij volledig mee bij de laatste verzorging van zijn moeder. En dat vind ik mooi!

Ik ken de familie en zij kennen mij. We wonen allemaal in hetzelfde dorp, waar ik ook trouwambtenaar ben. Wanneer ik na een overlijden bij de familie thuis kom, krijg je het echte verhaal van de mensen te horen. Op dat moment zijn ze helemaal zichzelf.

Samen regelen we niet alleen de uitvaart, maar meer nog beleven we hem. Ik geef een handreiking of opper een idee, maar sta vooral aan de zijlijn en laat het vanuit de nabestaanden komen. Dat stukje is al deel van het rouwproces. Daar begeleid ik de mensen in.

Laatste verzorging

Die begeleiding begint al bij laatste verzorging van de overledene. Het is heel waardevol om dat als nabestaande te kunnen doen, maar vaak vinden mensen het in het begin een beetje eng.

Als uitvaartverzorgers doen we altijd eerst een stukje zelf en daarna leg ik uit hoe het in zijn werk gaat. Ik vertel bij elke stap wat we doen en waarom we iets doen, want voor veel mensen is het onbekend. We doen geen gekke dingen, zeg ik altijd. Mensen worden vanzelf nieuwsgierig en dan komen ze wat dichterbij. Als ze eenmaal voelen dat moeder toch wel echt koud is, is dat vaak even schrikken, daarna wordt het ook heel snel gewoon.

De laatste verzorging is ook heel intiem. We verzorgen de overledene daarom wel altijd tot de onderkleding, voordat de familie komt. Want het kan natuurlijk heel raar zijn om je vader of moeder ineens naakt te zien.

Ochtendgymnastiek

Ik leg mensen uit dat de laatste verzorging eigenlijk hetzelfde is als wat je ’s morgens bij jezelf doet als je opstaat. Alleen helpen wij de overledene daar nu bij.

Gaandeweg ruim je ook alle ‘broodje aap-verhalen’ op die er bestaan over de laatste verzorging. Veel mensen moet je toch nog uitleggen dat we echt geen botten breken. Dan vertel je wat we wel doen. Wij noemen dat ochtendgymnastiek. Ik probeer het ook een beetje luchtig te brengen. We masseren de spieren eerst los als dat nodig is. Dan kan het ook een beetje kraken, maar dat is hetzelfde als wanneer je jezelf weleens uitrekt. Daar kunnen de nabestaanden zich vaak wel iets bij voorstellen.

Broodje aap

De familie gaat bij mij ook vrijwel altijd mee naar de crematieruimte. Ook daar bestaan veel broodje aap-verhalen over: de kist wordt opnieuw gebruikt, jullie trekken zeker nog wel even de gouden tanden of iedereen wordt tegelijkertijd aan het einde van de dag gecremeerd. Dan zeg ik altijd: "Er is maar een oplossing: ga maar mee. Kom maar kijken." En dat is voor mensen eigenlijk altijd een positieve ervaring. Als je ze maar voorbereidt.

Kinderviering

Die voorbereiding is bij kinderen ook erg belangrijk. Wanneer er kinderen betrokken zijn bij een overlijden dan hebben we een speciale kinderviering. Ik zit met de kinderen aan de grote tafel in de aula en dan gaan we een gesprekje aan. Soms maken we gebruik van hulpmiddelen die speciaal voor kinderen zijn ontwikkeld.

Tegen kinderen moet je eerlijk zijn en het beestje gewoon bij de naam noemen. Daar moet je niet moeilijk over doen. Oma slaapt niet, oma is dood. En dat is echt wat anders. Je moet ook duidelijk zijn. Ik heb het dus niet over een koelcel, maar over een hele grote koelkast. Wanneer ze even willen kijken, mag dat ook. Je moet het niet spannender maken dan het is.

De rouwkamer in

Dan komt het moment dat ik vraag of ze weleens een overleden persoon hebben gezien. Dan leg ik uit dat iemand koud is en misschien wel een beetje wit. Als ze dat willen, dan gaan we de rouwkamer in.

De ouders zitten verderop met een bakje koffie en zien hoe onbevangen de kinderen hiermee omgaan. Dat geeft ze zelf weer een stukje kracht om ook die rouwkamer in te wandelen en te ervaren dat het eigenlijk helemaal niet zo eng is als misschien in hun herinnering. Veel mensen mochten vroeger, als opa of oma doodging, niet mee de rouwkamer in. Daar zouden ze maar nachtmerries aan over houden.

De kinderviering doen we bewust op de middag, zodat de kinderen nog een paar uur hebben om het te verwerken. Ik waarschuw ouders wel altijd dat ze nog met bizarre vragen kunnen komen. De ouders mogen me altijd mailen of appen wanneer ze er niet uitkomen met het antwoord.

Huiselijk en ontspannen

We bespreken met de kinderen ook hoe de uitvaart eruit gaat zien. De meeste crematies doe ik bij Crematorium Slangenburg. Op internet kunnen we al even bekijken hoe de ruimtes eruit zien en waar bijvoorbeeld de kist komt te staan. De aankleding is huiselijk en dat is voor iedereen prettig, niet alleen voor de kinderen.

De ontspannen sfeer op Slangenburg is hun sterkste kracht. Als families vragen wat zou jij doen? Dan zeg ik: "Nou weet je, als je je prettig voelt bij onze dienstverlening, dan is Slangenburg daar een heel mooi verlengstuk van." Het is gewoon fijn samenwerken met het team en dat mag ook wel eens gezegd worden.

Kinderen betrekken bij de uitvaart

Tijdens de kinderviering bedenk ik samen met de kinderen we wat ze kunnen doen tijdens de afscheidsplechtigheid: een kaarsje aansteken, iets vertellen of iets voorlezen bijvoorbeeld. In het Crematorium Slangenburg hebben ze speciaal hiervoor een draadloze microfoon.

Soms doe ik het ritueel met de 14 engelen met ze. Onder begeleiding van een verhaal en muziek plaatsen de (klein)kinderen 14 engelen op de kist. Je ziet de kinderen groeien. Dit is niet alleen voor hun hen een belangrijk moment tijdens de uitvaart, maar maakt vaak ook veel indruk bij de volwassenen.

Vanaf 4-5 jaar kunnen kinderen in mijn ogen prima mee naar een uitvaart. Het geeft niets dat ze geen 3 kwartier stil kunnen zitten. Wanneer ze even rondlopen, even aan de bloemen ruiken of wisselen van schoot, breekt dat de spanning en het is ontwapenend.

Ik ben er heilig van overtuigd dat kinderen van een positieve 1e ervaring hun hele leven profijt hebben. Het is belangrijk dat we daar tijd en aandacht aan besteden. Dan wordt het aandoen van de sok bij de laatste verzorging voor hen later vanzelfsprekend.

Uitvaartbegeleider Marc Stift van De Lelie Uitvaartverzorging in Lobith werd door Yarden geïnterviewd om zijn persoonlijke verhaal te vertellen.

0 Reacties

Geef uw reactie

Uw persoonlijke gegevens worden niet gebruikt voor commerciële doeleinden en ook niet doorgegeven aan derde partijen.