10 tips voor de belastingaangifte van uw overleden dierbare

Na een overlijden komt er veel op u af. In korte tijd moet u als nabestaande veel regelen. Financiële zaken afhandelen zoals belastingaangifte is voor nabestaanden vaak emotioneel.  Toch is het belangrijk om even stil te staan bij bepaalde beslissingen.

Elk jaar veranderen er allerlei regels bij de belastingaangifte. Zo betaalt u het ene jaar misschien meer en krijgt u het andere jaar extra geld terug. Het doen van de belastingaangifte als u net een dierbare verloren heeft, vraagt ook emotioneel veel van u.

Wist u dat het doen van de belastingaangifte behoort tot de taken van de erfgenamen? U hoeft hiervoor niet altijd hulp van anderen in te schakelen en kunt dit in veel gevallen zelf. We helpen u graag met enkele tips: waar moet u aan denken bij de belastingaangifte van uw overleden dierbare?

1. Erfenis krijgen en belastingaangifte doen

Heeft u een erfenis aanvaard na overlijden van een dierbare? Als erfgenaam moet u in veel gevallen erfbelasting betalen. Dit is pas mogelijk nadat u de inkomstenbelasting van uw partner of dierbare heeft afgehandeld met de Belastingdienst. De inkomstenbelasting van een overledene is namelijk een vermogensdrukkende schuld bij de bepaling  van erfbelasting. Heeft de overledene recht op teruggave? Dan komt dat bedrag bij de erfenis.

Daarom dient u een erfenis tijdig op geven aan de Belastingdienst. Deze periode is begrensd op 19 weken na overlijden.

2. Uitstel erfbelasting aanvragen

Lukt het u niet op tijd aangifte doen na overlijden? Vraag tijdig om een verzoek voorlopige aanslag of uitstel erfbelasting bij de Belastingdienst. De belastingdienst stuurt een brief waarin staat of u aangifte moet doen of niet. De Belastingdienst doet dat binnen 4 maanden na het overlijden. De brief gaat naar een van de erfgenamen, meestal de partner of het oudste kind van de overledene.

In de brief staat ook hoe u aangifte erfbelasting doet en wanneer uw aangifte binnen moet zijn. Vanaf 8 maanden na overlijden wordt belastingrente van 4%  in rekening gebracht ongeacht of de aangifte op tijd is gedaan. De belastingdienst geeft aan dat het soms 3 maanden kan duren na ontvangst van de aangifte om een aanslag op te leggen.

Denkt u dat u het niet binnen de gestelde termijn redt. Bijvoorbeeld omdat u nog belastingaangifte over de inkomsten van uw overleden dierbare moet doen? Vraag in dat geval een aanvraag voorlopige aanslag of uitstel erfbelasting aan bij De Belastingdienst. Dat scheelt een hoop rente!

LET OP: De belastingdienst berekent tijdelijk geen belastingrente bij aanslagen erfbelasting bij overlijden op  of na 1 januari 2017. U betaalt alleen belastingrente bij een overlijden in 2016 of eerder.

3. Erft u een woning? Check kritisch de WOZ-waarde

Erft u een woning of meerdere woningen? Dan is de hoogte van de erfbelasting niet afhankelijk van de (latere) verkoopprijs De grondslag voor de erfbelasting op een woning ligt op de vastgestelde WOZ waarde van de gemeente. U kiest zelf de peildatum van deze WOZ waarde.

Bent u het niet eens met die waarde, dan kunt u daartegen bezwaar maken. U bent namelijk, samen met eventuele andere erfgenamen, de nieuwe eigenaar van de woning. Daardoor heeft u nu dezelfde rechten als de overledene. Om bezwaar te kunnen maken, moet u wel een nieuwe WOZ-beschikking aanvragen bij de gemeente.

Erft  in 2018 een woning?  Dan mag u bij de aangifte van erfbelasting over 2018 kiezen welke WOZ-waarde u hanteert:

  • die uit 2018 (met waarde peildatum 1-1-2017);
  • of 2019 (met waard peildatum 1-1-2018). Met de laagste van die 2 waarden betaalt u minder schenk- of erfbelasting.

Als u niet kunt kiezen uit twee waarden omdat de WOZ-waarde voor 2018 nog niet bekend is, dan geeft u de WOZ-waarde uit 2017 op. Blijkt de WOZ-waarde uit 2018 uiteindelijk lager, dan kunt u de Belastingdienst verzoeken de aanslag te corrigeren, óók als de bezwaartermijn al is verlopen. 

WOZ bezwaar maken
Denkt u dat de WOZ-waarde te hoog is? Dan kunt u binnen 6 weken bezwaar maken. U dient het bezwaar van de WOZ-beschikking binnen zes weken na ontvangst (dagtekening) in te dienen. Na deze periode vervalt uw recht om bezwaar aan te tekenen.  

Het is dus verstandig om deze waarde kritisch te bekijken. Een hogere WOZ waarde leidt tot fors hogere aanslagen op de erfbelasting. Lees hierover meer op de website van de Consumentenbond bezwaar maken tegen WOZ-waarde bij Belastingdienst of gemeente.
Er zijn een aantal voorbeelden van uitspraken te zien op  WOZ-waarde en Rechtspraak. Dit zijn enkele tips om u op weg te helpen bij de afwikkeling van de nalatenschap. Twijfelt u, stel uw vraag bij de Belastingdienst en kijk op hun website voor meer informatie.

De gemeente heeft tot het eind van het jaar waarin u uw bezwaar indient de tijd om uitspraak te doen. Zij mag die termijn eenzijdig met 6 weken verlengen. Voor langer uitstel heeft zij uw toestemming nodig.

Download pdf: Voorbeeldbrief bezwaarschrift WOZ

4. Begrafeniskosten aftrekken van de erfenis

Een deel van de kosten voor een begrafenis of crematie zijn uitvaartkosten die u mag aftrekken van de erfenis. Hierdoor betaalt u dus minder belasting. Deze kosten dient u wel in mindering te brengen op uitkeringen van de uitvaartverzekering.

Kosten die u mag aftrekken van de erfenis:

  • Grafsteen plaatsen (kosten grafsteen en aankoop van het graf).
  • Koffietafel.
  • Rouwadvertenties.
  • Huur van de aula.
  • Kerkdiensten (huur en kosten sprekers) tot 1 jaar na het overlijden.

Kosten die niet aftrekbaar zijn:

  • Onderhoud aan het graf.
  • Grafversiering.
  • Kosten die u maakt voor het opruimen van de inboedel en vergoeding executeur.

5. Uitvaartverzekering

Met een uitvaartverzekering komen nabestaanden minder snel voor onaangename financiële verrassingen te staan. Bij sommige uitvaartverzekeringen komt er na uw overlijden een geldbedrag vrij; deze soort uitvaartverzekering heet ook wel kapitaaluitvaartverzekering.

LET OP: Vroeger was de premie voor deze verzekering aftrekbaar, maar sinds 2009 is dit niet meer het geval. Ook is er vanaf 2016 geen vrijstelling meer voor banksparen van uitvaartkosten.

Een vrijstelling voor kapitaal van een uitvaartverzekering blijft wel bestaan onder de     volgende voorwaarden:

  • Een kapitaaluitvaartverzekering die uitkeert bij overlijden dient 'los' te zijn afgesloten. Dus geen combinatie met een kapitaalverzekering die uitkeert bij leven. Wilt u meer weten? Check dan de tabellen Belastingdienst vrijstelling kapitaalverzekering bij overlijden.
  • Bij een uitvaartverzekering (dat kan zowel een begrafenisverzekering als crematieverzekering zijn) met een uitkering in geld of in natura, moet het gaan om een verzekering die uitkeert bij overlijden van uzelf, uw fiscale partner, een bloed- of aanverwant, zoals uw kinderen, ouders, broers of zussen en hun echtgenoten.
  • Er zit een maximum aan het bedrag dat vrijgesteld is van belasting, informatie over deze vrijstellingen vindt u op de website van de Belastingdienst.

Vrijstelling kapitaal bij overlijden

Jaar Maximale vrijstelling
2018 € 7.033
2017 € 6.976
2016 € 6.956

Bron: Belastingdienst vrijstelling kapitaalverzekering

6. Erven en vrijstelling tarieven 2017 en 2018

Als u erft, betaalt u erfbelasting over uw erfenis. Hoeveel dat is, hangt af van de grootte van de nalatenschap én de vrijstellingen en tarieven die dan gelden. U kunt de hoogte van de erfbelasting met onderstaande aanwijzingen inschatten:

  1. Bepaal welke vrijstelling van erfbelasting geldt. Die hangt af van de relatie die u met de erfgenaam had. Er zijn meerdere groepen verkrijgers: partners, kinderen en kleinkinderen, zieke en gehandicapte kinderen, ouders en overige verkrijgers.
  2. Ga na of u meer erft dan het vrijgestelde bedrag. Over het meerdere moet u erfbelasting betalen.

Tarieven erfbelasting 2018

Waarde erfenis (2018) Partner
Samenwoner
(Pleeg)kind
Kind met een handicap
Kleinkinderen en verdere afstammelingen Overige erfgenamen
Andere relatie met overledene (zoals broer en zus, ouders)
€ 0 - € 123.248 10% 18% 30%
€ 123.248 en meer 20% 36% 40%

Tarieven erfbelasting 2017

Waarde erfenis (2017) Partner
Samenwoner
(Pleeg)kind
Kind met een handicap
Kleinkinderen en verdere afstammelingen Overige erfgenamen
Andere relatie met overledene (zoals broer en zus, ouders)
€ 0 - € 122.268 10% 18% 30%
€ 122.268 en meer 20% 36% 40%

Bron: Belastingdienst hoeveel erfbelasting betaalt u in 2017 en 2018

U krijgt vrijstelling van erfbelasting tot een bepaald bedrag. Met de rekenhulp erfbelasting rekent u uit welk bedrag dat is in uw persoonlijke situatie.

Is het bedrag dat u erft hoger dan de vrijstelling? Wellicht is het dan verstandig om uw vermogen toe te rekenen aan uw overleden partner.

Inkomstenbelasting is immers een aftrekpost voor de erfbelasting. Dan is het gunstig om de belasting zoveel mogelijk in Box 3 terecht te laten komen, dan wordt de erfbelasting lager.

Download pdf: Vrijstelling van erfbelasting

7. Vlak voor het overlijden schenken

Als iemand schenkt en kort daarna overlijdt, kan dat fiscaal nadelig voor u zijn. Alle schenkingen die binnen 180 dagen vóór overlijden zijn gedaan, horen volgens de fiscus tot de erfenis. Dat betekent dat er alsnog erfbelasting over verschuldigd is. Dit geldt niet voor de eenmalig vrijgestelde hoge schenking.

De 180-dagenregel geldt niet voor de schenkingen waarbij geprofiteerd wordt van de verhoogde vrijstellingen. U mag elk jaar een bepaald bedrag belastingvrij schenken. Is er al schenkbelasting over de schenking betaald, dan wordt dat wel in mindering gebracht op de erfbelasting.

8. Erfbelasting over economische waarde inboedel

U betaalt 10 tot 40 procent erfbelasting. Hoeveel u exact betaalt, hangt af van uw relatie met de overledene en de hoogte van de erfenis. U bent verplicht om de waarde van bijvoorbeeld uw woning en de inboedel op te geven aan de fiscus.

Veel erfgenamen gebruiken hiervoor de waarde vermeld op het polis blad van de inboedelverzekering. Dat is onjuist volgens de Consumentbond. U betaalt erfbelasting over de economische waarde. Deze waarde ligt in de meeste gevallen lager dan het verzekerd bedrag op het polisblad.

Bij effecten geldt de slotkoers van de laatste beursdag op de dag vóór het overlijden. Die staat in de Prijscourant.

9. Belastingaangifte fiscale partners gezamenlijk

Is uw partner overleden? Probeer dan voor u beiden als fiscale partners gezamenlijk aangifte te doen. In sommige gevallen is het beter uw vermogen en schulden tegelijkertijd als fiscaal partners in te dienen.

Twijfelt u hierover? Stel uw vraag bij de Belastingdienst en kijk op hun website voor meer informatie.

10. Woonde de overledene in het buitenland?

Woonde de overledene in het buitenland? Dan is het belangrijk dat u het overlijden meldt bij de Belastingdienst.

Stuur daarvoor een brief met de volgende gegevens van de overledene:

  • naam en adres

  • geboortedatum

  • Burgerservicenummer

Voeg ook een kopie van de overlijdensakte bij.

Dit zijn slechts enkele tips om u op weg te helpen bij de afwikkeling van de nalatenschap. Onderstaand een aantal handige links en bronnen op het gebied van belastingaangifte en overlijden dierbare.

Meer weten?

Meer weten over belastingaangifte, erfrecht en nalatenschap, kijk op:

Lees meer over belastingaangifte en erfrecht


Dit artikel is op 18 mei 2017 gepubliceerd en helemaal herzien met de meest actuele informatie op 20 maart 2018.

3 Reacties

  1. pim   12.14, 25 juni 2018

    Dankjewel voor dit artikel met tips over de belastingaangifte bij overlijden. Ik wist niet de je de begrafeniskosten kon aftrekken van de erfenis en daardoor minder belasting betaalt. Die kosten stapelen zich op en daarom is het goed een beetje voordeel te kunnen krijgen.

  2. Geesje   17.29, 4 juli 2018

    Als men niet in de gelegenheid is om zelf de erfbelasting en loonbelasting in orde te maken, dan is het verstandig om ook met de kosten voor de belastingconsulent (accountant) rekening te houden, die zijn namelijk niet gering.
    In mijn geval waren ze € 538 voor de erfbelasting en 2 x 275 voor de inkomstenbelasting (voor mijn overleden partner en mijzelf).

  3. pim   14.04, 16 juli 2018

    Dankjewel voor dit artikel over belastingaangifte bij het overlijden van een dierbare. Mijn indruk is dat het pijnlijk is om zulke dingen in orde te maken, maar ook noodzakelijk. Overigens wist ik niet dat de vrijstelling voor belasting in 2018 omhoog is gegaan. Dat lijkt me een goede zaak. https://www.adcam.nl/particulier/inkomstenbelasting/

Geef uw reactie

Uw persoonlijke gegevens worden niet gebruikt voor commerciële doeleinden en ook niet doorgegeven aan derde partijen.

Cookie-instellingen