"Ik had geen idee dat een uitvaart


zo'n inspirerend afscheid kon zijn"

"Ik had geen idee dat een uitvaart


zo'n inspirerend afscheid kon zijn"

Caribische gemeenschap

De meeste Caribische Nederlanders zijn rooms-katholiek, maar de rituelen bij een overlijden kennen Indiaanse, Afrikaanse, christelijke en traditionele invloeden. Al raken de laatste meer en meer op de achtergrond. Ook onder de Caribische Nederlanders groeit de behoefte om de uitvaart een persoonlijkere vorm te geven.

138.000 Caribische Nederlanders

In Nederland wonen naar schatting 138.000 Caribische Nederlanders. Ruim 81.000 zijn mensen van de eerste generatie, ruim 57.000 van hen zijn hier geboren. Het merendeel is rooms-katholiek. Een minderheid hoort bij de protestantste kerken, zoals Pinkstergemeenten, methodisten, baptisten, Zevendedagsadventisten en Jehova’s getuigen.

Tradities en de wereld van de geesten


Voor de Caribische Nederlanders is de wereld van de geesten vaak een reëel onderdeel van het dagelijks leven. Rond een overlijden worden deze gebruiken zichtbaar. Veel gebeurtenissen, zoals het krijgen van een blauwe plek, of het binnenvliegen van een grijze of zwarte vlinder worden beschouwd als voorbodes van de dood. Een Antilliaan of Arubaan zal nooit zeggen dat een begrafenis ‘mooi’ was, ze geloven dat je dan grote kans hebt om de volgende te zijn die ‘gehaald’ wordt. Mooi is het alleen voor de overledene.

Caribische traditie: kopspelden


Vroeger deelde men tijdens het rouwbezoek vaak kopspelden uit. De aanwezigen werden uitgenodigd deze op het laken of de kleding van de overledene te prikken. Het is niet helemaal duidelijk waar deze gewoonte vandaan kwam. Men denkt dat het misschien bedoeld was om de geest van de dode in het lichaam vast te prikken. Alhoewel in sommige Caribische kringen hier nog aan wordt vastgehouden, raakt deze gewoonte langzamerhand in onbruik.

Een ander traditioneel gebruik betreft de kinderen van de overledene. Als die nog klein zijn, wordt de lengte gemeten met een touwtje. Dat wordt afgeknipt en bij de dode in de kist gelegd. Op die manier wil men er zeker van zijn dat de dode later niet terugkomt om iets te zoeken.

De overledene

De verzorging van de overledene gebeurt door de familie, of door een speciale wasgroep. Het lichaam wordt soms thuis opgebaard, maar meestal kiest met voor het rouwcentrum of bijvoorbeeld een clubhuis van de vereniging waar de overledene actief was. Er wordt een altaar opgericht met vier kaarsen, een foto van de overledene, een kruisbeeld, een palmtakje en een afbeelding van de Heilige Familie.

Soms worden na een overlijden naar oud gebruik de spiegels afgedekt of omgekeerd. Verder wordt er niets weggegooid, niet gestofzuigd en sprenkelt men water. Dit heeft tot doel om ervoor te zorgen dat de ziel of geest van de overledene zich niet verstopt in water, voedsel en geen bezit kan nemen van andere mensen. Dit heeft overigens niets te maken met het verjagen van boze geesten.

Kennisgeving

Na het overlijden wordt de familie, zowel hier als op de eilanden, telefonisch op de hoogte gesteld. Vrijwel altijd wordt een overlijden bekendgemaakt via Caribische kranten die ook in Nederland worden uitgegeven en verspreid. Of de gestorvene nu in Nederland woonde, of op de Antillen.

Een druk bezocht rouwbezoek

Het is een plicht om op rouwbezoek te gaan als iemand in de gemeenschap is overleden. Deze plicht wordt zeer serieus genomen en de rouwbijeenkomst is dan ook vaak zeer druk bezocht. Het aantal gasten kan oplopen tot vier- á vijfhonderd personen, of zelfs nóg meer.

Tijdens het Caribische rouwbezoek is de kist open. De gasten gaan eerst naar de overledene kijken. Men neemt afscheid door de hand op de dode of op de kist te leggen. Daarna gaat men de familieleden groeten en condoleren.

Een Caribische uitvaart

Tijdens de rouwbijeenkomst wordt muziek gedraaid. Het kan zijn dat er een koor of orkest aanwezig is. Men bidt o.a. de rozenkrans. Soms wordt er ook gedanst. Familie en aanwezigen geven persoonlijke dingen mee in de kist, zoals sigaretten of whisky. Ook geven zij de overledene goede wensen en boodschappen mee. Ze wensen hem bijvoorbeeld een gouden huis toe. Of zeggen: ‘Zorg dat je de weg vindt!' of  'Als je daar bent, vraag dan aan je broer...’.

Er wordt veel gepraat en veel gehuild. De emoties kunnen heftig zijn. Vooral tegen de tijd dat het rouwbezoek bijna afgelopen is en men zich gaat realiseren dat dit echt de laatste keer is dat men bij de overledene kan zijn. De mensen houden zich vast aan de kist en willen die niet loslaten. De rouwbijeenkomst moet vaak met tact worden beëindigd.

Een ongeschonden lichaam voor de laatste reis

Caribische Nederlanders vinden het belangrijk dat het lichaam ongeschonden aan de laatste reis begint; ze kiezen dan ook vrijwel altijd voor een begrafenis. Veel Caribische Nederlanders laten zich na hun dood begraven in het land van herkomst. Als men er voor kiest om zich hier te laten begraven, vindt dit vaak plaats op de begraafplaats van de kerk waartoe men behoort. Deze kerk verzorgt ook de Heilige mis of dienst.

Tijdens de uitvaart: nog één keer langs huis

De lijkwagen rijdt op weg naar de begraafplaats nog een keer langs het huis van de overledene. Daar houdt men halt. Soms wordt er met de kist een rondje om het huis van de overledene gelopen of draagt men de kist door het huis om te zorgen voor een goed laatste afscheid.De begrafenis vindt verder plaats volgens de gebruiken van de kerk. De familie wil vaak zelf de kist dragen. Nadat de kist in het graf is gezakt, gooit men er zand, steentjes of bloemen in. Het graf wordt goed onderhouden, dit beschouwt men als een plicht.

Ocho dia: 8 dagen rouw

Na de begrafenis volgt een periode van 8 dagen rouw, waarin er litanieën worden gebeden door een voorbidster, meestal een vrouw van boven de 50 jaar. Zij vraagt God om de overledene bij zich te nemen en om troost te schenken aan de nabestaanden. Daarbij kan iedereen zijn emoties de vrije loop laten.

Alle ramen open


Nabestaanden zoeken verklaringen. Ze praten met elkaar over wat de overledene heeft gezegd, over hoe die zich heeft kunnen voorbereiden op de dood. Vooral op de ‘ocho dia’, de 8ste dag na de begrafenis, zijn de nabestaanden hier druk mee. Op die dag gaan de ramen open voor de ‘manda spiritu bai’, opdat de geest rustig weg kan gaan. Er wordt gegeten en rum gedronken.

Ook op de 40ste dag na het overlijden en op de dag dat de overledene jarig zou zijn, worden er diensten gehouden.

Een goed afscheid helpt je verder als de uitvaart voldoet aan alle wensen van de overledene, uit welke cultuur dan ook. Heeft u vragen over de mogelijkheden, of wilt u meer weten over rouwrituelen, neem dan contact met ons op. Onze medewerkers helpen u graag verder.


Uitvaart regelen met een uitvaartverzorger

Kunnen wij u helpen?

U kunt met al uw vragen over afscheid bij ons terecht.

We zijn dagelijks open van 8.00 - 21.00 uur.

Bel gratis 0800 1292

Neem contact op

Spiritueel afscheid in de natuur

Inspiratie voor een mooi afscheid

Inspiratie opdoen voor uw uitvaart? Lees meer over bijzondere uitvaarten die we hebben georganiseerd, persoonlijke uitvaartthema's en rouwrituelen.

Lees meer

Hulp nodig?

Hulp nodig?

Behoefte aan informatie?

Neem gratis contact met ons op:

0800 1292
Maandag t/m zondag van 8:00 tot 21:00 uur
Bel mij terug08:00-21:00 (ma t/m zo)
Chat online08:00-21:00 (ma t/m zo)
WhatsApp met ons08:00-17:00 uur (ma t/m zo)

Behoefte aan advies?

Neem contact op voor een persoonlijk adviesgesprek

Adviseur Yarden
Onafhankelijke adviseur