"Ik had geen idee dat een uitvaart


zo'n inspirerend afscheid kon zijn"

"Ik had geen idee dat een uitvaart


zo'n inspirerend afscheid kon zijn"

Hindoestaanse uitvaart

Bij een hindoestaanse uitvaart staat het Brahman centraal. Een goddelijke bron waarin Hindoes geloven. De heilige geschriften dragen de verzamelnaam ‘Veda’s’. Hindoefamilies hebben een bijzondere band met hun hindoe priester: de pandit. Bij overlijden leest, zingt en bidt de pandit met de familie.

Hindoes in Nederland

In Nederland wonende Hindoes zijn afkomstig uit Suriname, India, Pakistan, Bangladesh, Zuid-Afrika, Mauritius en Oeganda. Wegens ontbreken van betrouwbare gegevens wordt het aantal Hindoes in Nederland geschat tussen de 100.000 en de 200.000. Het overgrote deel van de Hindoes, circa 85%, is afkomstig uit Suriname. Circa 10% heeft een Indiase achtergrond. Vanuit de hindoestaanse gemeenschap is er zeker vraag naar een hindoe crematie of hindoe uitvaart.

De 2 grote stromingen in het Hindoeïsme

De grootste van de 2 stromingen in het Hindoeïsme is Sanaatan Dharma; 75% van de Hindoes behoort tot deze stroming. De andere stroming is de Arya Samaj. Beide stromingen kennen hun eigen rouwrituelen voor een respectvolle Hindoestaanse uitvaart.

Stroming 1: Sanaatan Dharma

De Sanaatan Dharma, de orthodoxe stroming, kent 3 verschijningsvormen van God; Brahman, Vishnoe en Shiva. Zij zijn op aarde verschenen en hebben het dagelijks bestuur over de kosmos en aarde.

De Sanaatan Dharma zien God enerzijds als een onzichtbare en allesomvattende God, anderzijds is hij ook aanwezig in tastbare beelden. Meditatie en bidden is makkelijker met een beeld waarin God aanwezig is om je op te concentreren. Daarom hebben Sanaatan Dharma Hindoes thuis een altaar en tal van afbeeldingen van de goden. De Sanaatan Dharma is zelf ook weer onder te verdelen in 2 stromingen; de Brahmaanse orthodoxe stroming (baseert zich nog sterk op het kastenstelsel ook bij aanstellen van priesters) en de Karma Wadi (iedereen die de kennis opdoet en ernaar leeft, kan pandit worden).

Stroming 2: Arya Samaj

De andere grote stroming is Arya Samaj. Dit is een meer moderne stroming gebaseerd op principes van emancipatie en ontwikkeling. Hier kunnen bijvoorbeeld ook vrouwen voorganger worden. De Arya Samaj vereren geen beelden en brengen ook geen offers bij beelden. Zij gaan ervan uit dat er één god is; Brahman en dat God in alle mensen aanwezig is.  

Voor beide stromingen zijn de rituelen om de goden of god te danken van belang. Globaal gesteld kan men zeggen, dat bij de Arya Samaj meer nadruk ligt op de gebeden en het lezen van de heilige boeken dan op het uitvoeren van de verschillende ingewikkelde handelingen die bepalend zijn voor de Sanaatan Dharma.

Is er plaats voor Hindoestaanse rouwrituelen in conventionele uitvaartcentra in Nederland? Of valt daar nog wel wat winst te behalen?

Reïncarnatie na de uitvaart

Reïncarnatie, oftewel wedergeboorte, staat centraal in het leven van alle hindoes. De mens is opgenomen in een cyclus van leven en dood die zich telkens weer herhaalt. Uiteindelijk kan de hindoe zijn bestemming vinden door op te gaan in het eeuwig goddelijke. Hindoes geloven dat elk mens na de dood verantwoording moet afleggen voor zijn daden. God beloont degene die goed geleefd heeft. Door het uitvoeren van religieuze en sociale plichten, bidden en mediteren kan de hindoe dus zijn volgende leven beïnvloeden.

Stervensbegeleiding

In de laatste uren voor het overlijden leest en bidt de pandit met de stervende en zijn familie. Er wordt een offervuurtje met geurige kruiden gebrand. De pandit leest voor uit de heilige boeken en gaat voor in gebed. Soms wordt ook samen gezongen. Bij de Sanaatan Dharma druppelt de pandit water op de tong van de stervende, symbool van het leven brengende water van de rivier de Ganges, en bindt een koordje om de hals of pols. Dat koordje mag niet meer verwijderd worden.

Hindoestaanse uitvaart: een mooie herinnering aan de overledene

Kort na het overlijden brengt men de overledene meestal over naar een uitvaartcentrum, waar men de faciliteiten heeft om rouwrituelen uit te voeren, zoals een speciale afzuigkap zodat er vuuroffers gebracht kunnen worden.De overledene wordt gewassen en verzorgd door de directe familieleden. Hij of zij wordt netjes aangekleed en goed verzorgd. Een man krijgt een pak aan, een vrouw wordt gekleed in een traditionele sari. Het is belangrijk dat de nabestaanden een mooie herinnering aan de overledene kunnen behouden, dus de uitvaart wordt met zorg uitgevoerd. Bij de traditionele hindoes scheert de pandit bij de man het hoofdhaar af, op een klein plukje op de kruin na. Vervolgens wordt het hoofd bedekt met een tulband. Bij een vrouw worden de haren los gekamd en wordt een sluier voorgedaan.

Geen vlees, alcohol of make-up in tijden van rouw

Met het overlijden gaat voor de directe familie een periode van verschillende voorschriften in. Voor alle hindoes geldt dat zij een bepaalde periode vegetarisch eten en geen alcohol nuttigen. Men draagt zwarte of zwart met witte rouwkleding en geen sieraden of make-up. Met name voor de Sanaatan Dharma is het van groot belang dat het huis van de overledene zeer schoon wordt gehouden. De vloer moet regelmatig gedweild worden, maar stofzuigen of vegen mag niet, omdat men bang is dat de geest van de overledene kan verdwijnen in een kier, of in water of voedsel in het huis. Om die reden mag men ook niet koken of een vuurtje maken. Voor de directe familieleden wordt door anderen eten meegebracht. Deze regels gelden niet voor de Arya Samaj, die niet geloven in de aanwezigheid van de geest van de overledene. In het rouwcentrum wordt het rouwbezoek georganiseerd. Doorgaans stuurt men geen rouwkaarten voor de hindoestaanse uitvaart, maar wordt het overlijden bekendgemaakt via de radio.

Hindoestaans afscheid: zuiverheid en licht

Tijdens het rouwbezoek is de kist open. Bij het hoofdeinde staat een diyaa, een speciaal kaarsje van gesmolten boter, ghi, in een klein aardewerken bakje. Dit is een symbool van zuiverheid en licht. Men bidt en er worden toespraken gehouden. Aan het einde loopt iedereen langs de kist. Het tonen van verdriet is heel gewoon: mannen en vrouwen laten hun emoties de vrije loop. De dagen na het rouwbezoek in het rouwcentrum gaan mensen in grote getale op rouwbezoek bij de nabestaanden thuis. De stoelen staan in een kring langs de muur. Omdat dit vaak problemen oplevert i.v.m. kleine behuizing, huurt men soms ook meerdere malen het rouwcentrum af om daar al het rouwbezoek te kunnen ontvangen.

Hindoe crematie: de snelste weg terug naar de bron

Hindoes geven de voorkeur aan crematie, omdat het de snelste manier zou zijn om het lichaam terug te laten keren naar de ‘bron’. Op de dag van de hindoestaanse crematie komt de pandit naar het huis van de naaste familie om hen te helpen met de voorbereidingen voor de crematieplechtigheid. Het is belangrijk dat iedereen zo rein mogelijk aan de plechtigheid deelneemt. Bij de Sanaatan Dharma is het gebruikelijk dat een zoon of een andere man uit de familie, zijn hoofdhaar afscheert om bij de hindoe uitvaart te kunnen optreden als offeraar. Als een vrouw weduwe is geworden, wordt ook voor haar een speciaal ritueel uitgevoerd om haar overgang van getrouwde vrouw naar weduwe te benadrukken. Voor de crematie vindt eerst nog in het rouwcentrum een plechtigheid plaats voor de familie. Bij de Arya Samaj ligt hierbij de nadruk op het voorlezen van teksten, het reciteren van voorgeschreven mantra’s en een persoonlijk afscheid van de overledene. De Sanaatan Dharma volgen een meer uitgebreid rouwritueel.

Nog eenmaal langs het huis tijdens de hindoestaanse uitvaart

Vervolgens gaat men naar het crematorium. Als dit mogelijk is, zal de lijkwagen en de stoet volgauto’s nog eenmaal langs het huis van de overledene rijden. Bij aankomst voeren de Sanaatan Dharma een speciale handeling uit: het afscheid van de aarde. De kist wordt op een laken geplaatst. De dragers, zonen en mannen uit de familie, tillen de kist op en zetten deze na enkele passen weer neer. Dat gebeurt 5 keer. De antyestisamskara, de crematieplechtigheid, kent tal van rituelen met vuur, wierook en kruiden en is met name bij de Sanaatan Dharma een langdurige aangelegenheid. De hindoes van de Arya Samaj-stroming beperken zich veelal tot gebeden en het aansteken van een klein kaarsje in een schaaltje. Er wordt ook wel gezongen, bijv. het lied ‘Jai Jaga disehare’, waarvan de tekst vaak ter plaatse wordt uitgedeeld. Soms worden er ook cd’s gedraaid met de lievelingsmuziek van de overledene, met traditionele en religieuze liederen.

Een laatste groet

Aan het einde van de plechtigheid strooien de directe nabestaanden bloemblaadjes en geurige kruiden over de overledene. Ze besprenkelen de gestorvene met geurig water en brengen de overledene een laatste groet. Vervolgens gaan op deze wijze alle aanwezigen langs de kist. Daarbij kunnen de emoties, zowel bij vrouwen als bij mannen, hoog oplopen, zeker als aansluitend de kist gesloten wordt.

Het vuur ontsteken

Na afloop van de ceremonie gaan de aanwezigen naar huis. Voor de directe familie volgt nog een laatste plechtigheid, waarbij de lijkverbranding zelf in gang wordt gezet. Het is voor de nabestaanden belangrijk om zelf het overleden lichaam te zien branden. De oudste zoon steekt de brandstapel aan of - in de Nederlandse situatie - ontsteekt het vuur symbolisch.De kist is open en men plaatst een diyaa kaarsje in de kist bij de overledene. Onder het zeggen van mantra’s en het lezen van teksten door de pandit wordt op deze manier symbolisch het vuur ontstoken. Vervolgens wordt de overledene direct, het liefst zonder kist, gecremeerd.

Het huis zuiveren

Tot slot volgt voor de Arya Samaj na afloop van de crematie een zuiveringsceremonie, gehouden in het huis van de overledene of in het huis waar deze ziek is geworden. Daarmee is voor hen de zorg voor de overledene beëindigd. De Arya Samaj zijn van mening dat iemand zelf verantwoordelijk is voor zijn daden en daar verantwoording voor moet afleggen. De familie kan daar na de dood niets meer aan doen.

Strenge rouw

Na de crematie volgen voor de Sanaatan Dharma 12 of 13 dagen strenge rouw voor de hele familie. De familie leest uit de heilige boeken, die levenslessen meegeven en troost bieden. Aan het einde van de periode worden offers gebracht. De Sanaatan Dharma geloven dat zij via het brengen van offers voor de overledene hem of haar kunnen helpen en omgekeerd ook hulp kunnen afsmeken.

Alle wateren staan in verbinding met de Ganges

Na de hindoe crematie verzamelt de familie zich om de as te verstrooien. Daarbij wordt meestal gekozen voor verstrooiing op de Noordzee, hoewel ook as verstrooid wordt op andere plaatsen boven water. De gedachte is dat alle wateren op aarde met elkaar in verbinding staan en dat zo de as van de overledene ook opgenomen wordt in de heilige Ganges. In Nederland is inmiddels ook een apart strooiveld, ingericht volgens de hindoeïstische beginselen ten aanzien van de eeuwige cyclus van ontstaan en vergaan, geboorte en wedergeboorte. Hier kan de as verstrooid worden boven stromend water, zwarte aarde of in de lucht.

Yarden wil een goed en waardig afscheid voor iedereen

Een goed afscheid helpt je verder als de uitvaart voldoet aan alle wensen van de overledene, uit welke cultuur of van welke afkomst dan ook. Heeft u vragen over de uitvaartmogelijkheden, of wilt u meer weten over rouwrituelen? Neem dan contact met ons op. Onze medewerkers helpen u graag.


Uitvaart regelen met een uitvaartverzorger

Kunnen wij u helpen?

U kunt met al uw vragen over afscheid bij ons terecht.

We zijn dagelijks open van 8.00 - 21.00 uur.

Bel gratis 0800 1292

Neem contact op

Spiritueel afscheid in de natuur

Inspiratie voor een mooi afscheid

Inspiratie opdoen voor uw uitvaart? Lees meer over bijzondere uitvaarten die we hebben georganiseerd, persoonlijke uitvaartthema's en rouwrituelen.

Lees meer

Hulp nodig?

Hulp nodig?

Behoefte aan informatie?

Neem gratis contact met ons op:

0800 1292
Maandag t/m zondag van 8:00 tot 21:00 uur
Bel mij terug08:00-21:00 (ma t/m zo)
Chat online08:00-21:00 (ma t/m zo)

WhatsApp met ons08:00-17:00 uur (ma t/m zo)

Behoefte aan advies?

Neem contact op voor een persoonlijk adviesgesprek

Adviseur Yarden
Onafhankelijke adviseur