"Straks zijn we nog maar met z'n drieën


als mama er niet meer is..."

"Straks zijn we nog maar met z'n drieën


als mama er niet meer is..."

Kinderen en rouw

Is er iemand in uw gezin overleden? Of iemand anders die dichtbij uw kind staat? Een opa, oma, tante of een goede vriend? Uw kind wordt dan niet alleen geconfronteerd met zijn eigen verlies, maar ook met het verdriet van de rouwenden om hem heen. Dat kan invloed hebben op de sfeer bij u thuis en op het gedrag van uw kind.

Kinderen verwerken het verlies van een dierbare op hun eigen manier. Ze rouwen, hoe jong ze ook zijn, maar beleven de dood en verlies anders dan volwassenen. Ze begrijpen nog niet alles. Ook reageert elk kind anders. De reactie hangt onder andere af van hun leeftijd en karakter. Graag geven we u hier enkele handvatten hoe u uw kind kan ondersteunen bij de rouwverwerking.

Hoe helpt u uw kind?

Biedt uw kind veiligheid

Om aan rouwverwerking toe te komen, is het voor uw kind heel belangrijk dat hij zijn omgeving als veilig ervaart. Probeer er écht voor uw kind te zijn. Maak hiervoor tijd vrij en geef hem of haar de aandacht die hij nodig heeft. Zoek zo nodig iemand die deze taak op gewenste momenten kan overnemen.

Geef uw kind ruimte

Kinderen rouwen anders dan volwassenen. Hun leven is vluchtiger, waardoor ze in kleinere stukjes rouwen. Als nabestaande vervult u een voorbeeldfunctie. Bespreek alles open met uw kind en betrek hem overal bij. Op deze manier voelt uw kind dat hij met zijn vragen bij u terecht kan.

Wees alert

Het is belangrijk dat kinderen toegeven aan hun rouw. Niet rouwen blokkeert hun verdere ontwikkeling. Wees daarom alert op de signalen die uw kind afgeeft en informeer regelmatig hoe het met hem gaat.

Wees open en eerlijk

Praat met kinderen open over het overlijden, de uitvaart, verdriet en rouwen. Wees eerlijk in uw antwoorden, wat uw kind ook vraagt. De dood kan bij uw kind vragen oproepen die u niet altijd makkelijk kunt beantwoorden. Vraag uw kind wat hij of zij zelf denkt. Dat kan helpen. Soms kunt u antwoorden opzoeken. Maar accepteer dat op sommige vragen gewoon geen antwoord is en geef dat ook als antwoord aan uw kind. 

Praat open over de overledene

Het is belangrijk om in woord en daad aan uw kind mee te geven dat de overledene voortleeft in jullie gedachten. Zo helpt u uw kind om de overledene een plaats in hun leven te geven.

Verberg uw eigen gevoelens niet

Uw kind mag zien dat volwassen nabestaanden - zoals u - ook verdrietig zijn. Dat is zelfs belangrijk; op deze manier is het voor uw kind makkelijker om over zijn eigen verdriet te praten.

Informeer de directe omgeving van uw kind

Ook buitenshuis moet er aandacht voor uw kind zijn, op school, bij de kinderopvang, bij vriendjes, op de sportclub en binnen uw familie. Als ze goed op de hoogte zijn, dan kunnen zij rekening houden met uw kind.

Heb geduld en begrip

Laat uw kind zijn zoals hij is, ook in zijn verdriet. Geef uw kind het gevoel dat hij altijd bij u terecht kan, hoe heftig zijn gedrag en reacties ook kunnen zijn. Soms zoeken kinderen ook anderen op om samen iets te ondernemen of over hun emoties te praten. Probeer te begrijpen wat uw kind zoekt en wat het nodig heeft en laat dat toe.

Zoek samen rituelen

Het kan kinderen en volwassenen helpen om het verlies van een dierbare een plekje te geven met hulp van rituelen. Dit kan een foto zijn waarbij u op bepaalde momenten een kaarsje aansteekt, een bepaalde plek waar u samen naartoe gaat of andere manieren om het verlies een plek te geven. Rituelen zijn heel persoonlijk. Probeer te ontdekken hoe bepaalde handelingen u en uw kind kunnen helpen het verlies vorm te geven. Zoals bijvoorbeeld in de minidocumentaire Een goed afscheid gebeurt.

Middelen om te ondersteunen bij rouw

Er zijn diverse middelen die u kunt gebruiken om uw kind te ondersteunen bij het verlies van een dierbare. Er is onderscheid gemaakt tussen kinderen tot 12 jaar en kinderen vanaf 12 jaar. Dit is een richtlijn, u weet zelf het beste wat bij uw kind past.

Kinderen tot 12 jaar

Betrek uw kind bij de uitvaart

Heeft uw kind al eens een begrafenis of crematie meegemaakt? Of is alles nieuw voor uw kind? Bereid uw kind voor op de uitvaart; vertel wat er komen gaat en beantwoord eventuele vragen van uw kind. Ook kunt u uw kind betrekken bij de voorbereiding van de uitvaart. Zo krijgt uw kind het gevoel ‘erbij’ te horen en merkt hij ook dat er aandacht is voor zijn verdriet en verlies.

Hoe u uw kind het beste kunt betrekken bij de uitvaart, hangt onder andere af van de leeftijd van uw kind. Daarnaast is geen enkel kind hetzelfde. Misschien geeft uw kind zelf goed aan wat hij fijn vindt en wat niet. Laat uw kind vooral voelen dat niets moet, maar er wel heel veel kan en mag. Kinderen zijn vaak sterker dan we denken. Een kleine rol of ‘officiële taak’ tijdens de uitvaart kan uw kind helpen bij de rouwverwerking.

Lees voor tips onze blog Hoe help ik mijn kind als een dierbare overlijdt.

Schatkist vol afscheid

De ‘Schatkist vol afscheid’ stelt Yarden kosteloos beschikbaar in de bibliotheken en speel-o-theek in de omgeving van Drenthe. Deze schatkist bestaat uit een handpop, diverse spelletjes en boekjes die allemaal te maken hebben met het overlijden. Deze middelen zijn bedoeld om kinderen te ondersteunen in het rouwproces en het verlies bespreekbaar te maken.

Ook zitten in de schatkist verschillende materialen om te knutselen zoals een schilderijtje, een kaarsje, werkboekjes en een knuffeltje wat troost kan bieden. De spulletjes mogen de kinderen houden.

Lees samen met uw kind over verlies en rouw

U kunt uw kind voorlezen of samen een boek lezen waarin de dood aan bod komt. Er is ontzettend veel materiaal ontwikkeld. Zoals het boekje ‘ Dag lieve…’.

In dit boek kan uw kind over de dood lezen, maar ook zijn/haar eigen herinneringen bewaren. Kijk voor meer informatie op daglieve.nl. Hierop vindt u allerlei aanvullend materiaal, zoals verhalen en gedichtjes, muziek, maar ook ideeën om samen te knutselen of te ondernemen.

Boek Kinderen – Helpen bij verlies

Of vraag het boek ‘Kinderen – Helpen bij verlies’ aan bij uw uitvaartverzorger van Yarden. Het boek geeft u handreikingen om uw kind te helpen bij het verwerken van zijn verlies. Op onze blog vindt u regelmatig informatie over verschillende nieuwe boeken die verschijnen.

Boeken over verlies en rouw

Bekijk het overzicht van boeken voor kinderen over verlies en rouw: In de Wolken (0-4 jaar) 

Bekijk samen een film

Films kunnen het gesprek openen en vragen beantwoorden waarop u misschien zelf niet het antwoord weet. Of om over dingen te praten die u moeilijk vindt over te beginnen.

Voorbeelden van films zijn:

Een aanrader is de serie films van Stichting Jonge Helden. Hierin worden veelvoorkomende vragen rondom dood en afscheid duidelijk uitgelegd. Stichting Jonge Helden werd in 2013 genomineerd voor de Yarden Afscheidsprijs.

Overzicht van films

Ook de VPRO heeft een mooi overzicht van films die u samen met uw kind kunt bekijken: de Cinekidklappers. Deze films gaan over het thema verlies en dood. De films zijn geschikt voor kinderen van 4 - 12 jaar. Via SchoolTV vindt u eveneens veel korte video’s over het overlijden van mensen. De video's zijn geschikt voor verschillende leeftijden.

Interessante websites voor kinderen tot 12 jaar

Op internet vindt u volop informatie voor en over kinderen die te maken hebben met verlies en rouwverwerking. Om u te helpen en inspireren, geven we een aantal suggesties.

Achter de regenboog

De website van Stichting Achter de Regenboog. Hier vindt u niet alleen een pagina voor kinderen, maar ook antwoord op vragen van volwassenen over rouwverwerking bij kinderen.

Rouwlego

Speciaal voor kinderen heeft rouwpedagoog Richard Hattink rouwlego ontwikkeld. Dit Lego helpt kinderen in de voorbereiding van een begrafenis of crematie. Ook kunnen kinderen het in de klas gebruiken om te vertellen over de uitvaart. Meer informatie en bestellen kan op rouwenadvies.nl.

Meer informatie

Jongeren vanaf 12 jaar

Internet

Uw kind kan op internet veel informatie vinden over het verlies van iemand die voor hem belangrijk is en hoe daarmee om te gaan. Ook antwoorden op eventuele vragen die uw kind heeft zijn te vinden.

Stichting Jonge Helden

Zoals bijvoorbeeld in de serie filmpjes van de Stichting Jonge Helden. Maar uw kind kan ook herkenning, steun en contact met lotgenoten vinden. Begeleid uw kind wel bij zijn zoektocht.

Films

Films kunnen uw kind raken. Zeker wanneer ze heel dicht bij onze eigen beleving van verlies komen. Een voor jongeren zeer gewaardeerde en veelbekeken film is ‘The fault in our stars’ (2014). In deze film ontmoeten Hazel en Gus elkaar in een praatgroep voor jongeren met kanker. Ze worden verliefd, tegen beter weten in. Hazel zal niet lang meer leven, voor Gus lijkt het perspectief iets beter.

Het boek waarop deze film is gebaseerd, wordt door jongeren vaak gelezen voor de boekenlijst op school. Een mooie kans om hierover met uw kind in gesprek te gaan. Meer tips voor films over rouwverwerking vindt u op Moviemeter.

Boeken over afscheid en rouw

Er zijn verschillende boeken die uw kind tot steun kunnen zijn. Bijvoorbeeld het boek ‘Verder zonder jou’ van Daan Westerink. Een boek waarin jongeren zelf aan het woord komen. Want wie kan beter vertellen hoe het is om zo jong een dierbare te verliezen, dan een jongere zelf? Het is een boek voor jongeren die iemand verloren hebben of weten dat dit gaat gebeuren. Maar ook voor ouders, vrienden en familie, het onderwijs en de gezondheidszorg.

Boeken over dood, doodgaan en rouw

Overzicht van boeken voor jongeren vanaf 12 jaar: In de Wolken

Lotgenotengroep

Het verliezen van een dierbare, of misschien wel een ouder, kan bij uw kind hard aankomen. Ieder kind verwerkt zoiets op zijn eigen manier en in zijn eigen tempo. Daar zijn geen regels voor. Het belangrijkste is om uw kind die tijd te gunnen.

In de lotgenotengroep Jongeren In Rouw is alle ruimte voor kinderen om het verlies van hun dierbare te verwerken. In 8 bijeenkomsten staan ieders gevoelens en ervaringen centraal. En de herkenning, erkenning en steun die juist lotgenoten elkaar kunnen geven. Dit programma kan uw kind volgen vanaf 6 maanden na het verlies.

Suggesties voor informatie en inspiratie kinderen vanaf 12 jaar


Chatten over verlies en rouw

Chat Pratenoververlies.nl

Elke dag van 16.00-22.00 uur

Chat Praten over Verlies

We zoeken nog enthousiaste vrijwilligers

Word vrijwilliger

sep

16

Trots
Jolanda Bazen zingt een Luizterverhaal

Het Luizterverhaal is een muzikale versie van de traditionele levensloop, verteld in de laatste fase van iemands leven of op de uitvaart.

Trots

Hulp nodig?

Hulp nodig?

Behoefte aan informatie?

Neem gratis contact met ons op:

0800 1292
Maandag t/m zondag van 8:00 tot 21:00 uur
Bel mij terug08:00-21:00 (ma t/m zo)
Chat online08:00-21:00 (ma t/m zo)

WhatsApp met ons08:00-21:00 uur (ma t/m zo)

Behoefte aan advies?

Neem contact op voor een persoonlijk adviesgesprek

Adviseur Yarden
Onafhankelijke adviseur